Tittle đáng giá bao nhiêu và câu chuyện 3 lần nhận mức lương và chức vụ thấp hơn để phát triển và thăng tiến

Ngày trước, khi còn làm ở tạp chí kinh doanh quốc tế nọ, dịch bài là công việc thường ngày của mình, nó khiến mình thích thú và muốn trở thành translator. Mình đã từng dành thời gian đọc, chọn lọc rất nhiều bài báo hay của các đầu báo quốc tế và dịch lại, nó cũng là cách mình tự học và nhắc nhở bản thân thông qua những gì chắt lọc được. Rồi cuộc đời đưa đẩy, mình quá bận rộn để viết lách và quên luôn dịch như thế nào. Nhân tiện hôm nay được chia sẻ một bài báo hay, đúng thứ mình đang suy nghĩ nên up lên blog luôn, cũng muốn re-start lại thói quen dịch của mình, cho dù thế nào đi chăng nữa.

Mình không phải người dịch chuyên nghiệp, chủ yếu theo ý hiểu nên khá thoáng không sát với từ gốc. Link bài viết bằng tiếng Anh tại ĐÂY.

—————————————————-

Trong thế giới đầy rẫy cạnh tranh này, nhiều người coi chức danh là thước đo thành công trong thời đại chúng ta, họ luôn đề cao nó khi tìm việc/bàn về công việc.  

Thế hệ millennials thậm chí còn giảm lương tới phân nửa để có tittle ấn tượng, nhiều khi thấp hơn cả 10.000 đô la trong cả quá trình deal lương. Nhưng một tittle cao không đồng nghĩa với bạn phát triển, thăng tiến nhanh hơn. Nói thẳng ra: vai trò của bạn hoàn toàn quan trọng, nhưng nó không phải là động lực ưu tiên. Để đạt được tiến bộ thực sự trong sự nghiệp, hãy tập trung vào phát triển kỹ năng. 

Ở ba thời điểm trong sự nghiệp, tôi đã chấp nhận hạ tittle, nhận một chức danh và mức lương thấp hơn khả năng của mình. Bỏ qua tác động của bối cảnh, điều này nghe như một quyết định sai lầm. Nhưng mỗi bước đi xuống nấc thang của công ty đều có chủ đích và giúp tôi đạt được thành công lâu dài hơn, cả về thành tích và lương thưởng. Mỗi vai trò mới đã dạy cho tôi những kỹ năng cần thiết cho sự phát triển của mình và giúp tôi tiến gần hơn đến mục tiêu cuối cùng là trở thành product leader.

Motivational Quotes : 25+ Best Quotes On Leadership | Motivational quotes,  Best quotes, Wisdom quotes

BẠN CẦN CHỨNG MINH GIÁ TRỊ CỦA MÌNH BẰNG CÁCH QUÊN ĐI CÁI TÔI.

Vì vậy, nhiều người thích tập trung thể hiện ở vai trò rất cao. Nhưng nếu bạn thiếu đi khả năng cơ bản cần thiết để thực hiện tốt công việc, thì nó chẳng có nghĩa lí gì cả. Bỏ qua những hào nhoáng về tittle, thử thách bản thân để học được nhiều kĩ năng mới sẽ giúp bạn phát triển lâu dài, chứ không chỉ để được thăng chức. Tôi đã chứng kiến vô số người được thăng chức sớm trong sự nghiệp của họ, chỉ để làm màu vì họ không có các kĩ năng cần thiết để tiếp tục tiến xa hơn. Nếu bạn có một nền tảng kiến thức, kĩ năng vững chắc, bạn có thể tạo ra cơ hội mới cho bản thân bất cứ lúc nào trên hành trình phát triển sự nghiệp. 

Khi bạn càng lên cao, áp lực bạn phải đối mặt từ các cấp quản lý, đối tác, khách hàng ngày càng tăng lên. Executive team luôn bị săm soi từng li từng tí và được theo dõi chặt chẽ bởi cả một hội đồng và tất cả công chúng ngoài kia. Nếu không có các kĩ năng cần thiết, thì bí kíp là fake it until make it nếu bạn là nhân sự cấp cao. Sau cùng, bạn vẫn có nguy cơ mất đi vị trí đó hoàn toàn. 

Đây là lí do tại sao xây dựng kỹ năng là một trong những hình thức đảm bảo tốt nhất cho công việc của bạn. Nếu bạn luôn cập nhật về ngành, về lĩnh vực của mình và theo dõi những kĩ năng nào đang được săn đón, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để phát triển công việc của mình trong 10 năm tới. Vậy làm thế nào để bạn xác định được mình cần trau dồi những gì? Sau đây là 4 bước vô cùng quan trọng. 

Quotes about Job titles (42 quotes)
  1. Bạn muốn ở đâu, là ai trong tương lai?

Hãy tự hỏi bản thân mục tiêu nghề nghiệp của mình là gì và nghĩ xem điều gì thôi thúc bạn. Luôn suy nghĩ về 5 năm tới và cân nhắc xem bạn muốn ở đâu, thăng tiến hai hoặc ba cấp bậc so với hiện tại. Khi còn nhỏ, sau khi thấy cha tôi sửa điều hòa và nghe ông ấy nói chuyện về cơ cấu hoạt động bên trong của chiếc máy, tôi bắt đầu nhen nhóm đam mê với khoa học máy tính và kỹ thuật điện, tôi đã theo đuổi một tấm bằng đại học trong lĩnh vực này. Chỉ cho đến khi dành thời gian làm việc cho các dự án kỹ thuật thông qua các đợt thực tập, tôi mới nhận ra rằng mình muốn xây dựng và tạo ra mọi thứ, điều này đã dẫn tôi trở thành product leader.

2. Research về vị trí mong muốn của bạn. 

Khi bạn biết đích đến của mình ở đâu, thì đã đến lúc làm một số research. Giả sử bạn muốn làm theo cách của mình để trở thành head of an engineering program. Hãy đọc và tìm hiểu điều gì tạo nên một engineering manager xuất chúng và những kĩ năng cần thiết để thành công trong vai trò đó. Hai tài nguyên hữu ích là reports về kĩ năng và tìm việc của Linkedin. Những reports này sẽ cho bạn hiểu rõ hơn về thị trường việc làm và giúp bạn hiểu các công ty muốn có kĩ năng gì khi họ tuyển dụng cho các vị trí mà bạn quan tâm.  Ví dụ: theo các báo cáo này, nếu bạn đang theo đuổi sự nghiệp kỹ thuật , bạn nên tập trung vào việc học Tensorflow, Apache Spark và natural language processing. 

3.  Tạo mối quan hệ với những người trong lĩnh vực đó  

Networking là một cách hiệu quả để học hỏi những kĩ năng mà bạn cần. Tìm những người đang làm công việc bạn mơ ước và học hỏi những gì hữu ích nhất hoặc cần thiết khi mới bắt đầu công việc. Bạn có thể ngạc nhiên bởi những điều không ngờ tới đó. Ví dụ: thông qua networking, tôi học được giao tiếp là kỹ năng quan trọng đối với product managers – mặc dù đây không phải là điều tôi đã học ở trường kinh tế.

Vì nhận được lời khuyên này nên tôi đã làm việc rất chăm chỉ để phát triển kỹ năng ấy trong quá trình làm việc. Giiao tiếp tốt hơn đã giúp tôi phá vỡ các lỗ hổng và duy trì sự minh bạch, cởi mở giữa các thành viên trong team. Kiểu kỹ năng cross-functional này không nhất thiết phải hiển thị trên SOW của bạn hoặc một gạch đầu dòng trong JD, nhưng nó là yếu tố quan trọng để tiếp tục thành công. 

4. Dành thời gian tập trung vào việc HỌC 

Khi bạn đã research xong xuôi và có một danh sách dài những kỹ năng cần thiết, thì giờ là lúc bạn tập trung phát triển chúng. Học một kĩ năng mới cần có thời gian – bạn không thể đi đường tắt. Bạn không thể học code hoặc trở thành bậc thầy giao tiếp trong 1 giờ. Nhất là khi bạn bận rộn với công việc và trách nhiệm níu kéo bạn theo một triệu hướng khác nhau, ưu tiên một thứ lâu dài như phát triển kĩ năng thực sự là một thách thức. 

Lời khuyên của tôi là tìm ra những gì phù hợp với thời gian biểu, dành thời gian tập trung vào chúng, có thể là nửa ngày mỗi quý hoặc một buổi tối cuối tuần sau giờ làm việc. Dùng cách tiếp cận có hệ thống để học tập bằng cách đặt ra các mục tiêu cụ thể, có thể đạt được, chẳng hạn như “Tháng này tôi sẽ làm 10 bài tập coding” hoặc “Quý này tôi sẽ đọc hai cuốn sách về cải thiện khả năng lãnh đạo”.

Chi phí học tập càng cao khi bạn càng già lol, vì vậy bạn càng bắt đầu xây dựng kỹ năng sớm thì càng tốt. Đây là cách tốt nhất để kiểm soát career path của bạn, nhưng nó phải là một tư duy lâu dài.

Money title mean nothing if you have no morals | Wisdom quotes, Millionaire  quotes, Humility

Tittle rất quan trọng, nhưng nó chỉ giá trị khi bạn không ngừng xây dựng các kĩ năng cần thiết để tiến về phía trước. Để đạt được mục tiêu, bạn cần tập trung vào phát triển dài hạn, không chỉ là thăng tiến tiếp theo. Xác định các kỹ năng cần thiết để đạt được điều đó và dành thời gian để trau dồi chúng là cách bảo đảm tốt nhất cho công việc và tương lai. Nếu bạn có kỹ năng phù hợp, cơ hội luôn mở rộng trước mắt.

Học thêm một thứ tiếng và câu chuyện có thêm một cuộc đời

Tôi nghe đâu đó trên internet, người ta luôn nói học thêm một thứ tiếng là có thêm một cuộc đời. Trước khi học tiếng Anh thì tôi không hiểu cho lắm, cho tới giờ khi đã bập bẹ được một chút tiếng Trung thì tôi tin nó đúng 100%. Học thêm tiếng Anh giúp tôi có được ngày hôm nay, học thêm tiếng Trung là cho tương lai của tôi sau này.

Nói một chút về việc học tiếng Anh, chỉ có lên tới đại học tôi mới bắt đầu tiếp xúc nhiều kiểu amateur, đủ để đu idol (ngày xưa đu US UK), xem phim, tám dóc (và tán trai), tới khi đi làm tôi mới sử dụng thành thục (theo kiểu nhân viên văn phòng lol) được. Việc học tiếng Anh giống như một thứ thay đổi cuộc đời tôi vậy, những gì tôi có ở thời điểm hiện tại, là nhờ biết tiếng Anh. Từ việc đứa in bài hát của Lady Gaga để học hát theo cách đây hơn 10 năm tới hiện tại, làm trong một công ty Trung Quốc nhưng may mắn được nói, viết, dùng tiếng Anh mỗi ngày. Tôi có thi IELTS cách đây cỡ 3 năm, được 7.0, tôi chỉ thi để biết mình đang ở đâu, nếu đánh giá thì trình độ thì đủ để tôi làm công việc hiện tại, tự tin nói về những thứ liên quan tới marketing với đồng nghiệp và đối tác (người Việt, người Trung Quốc, Ấn Độ, đâu đó vòng quanh Đông Nam Á), vốn từ của tôi đơn giản, phổ biến, không quá phức tạp, ai cũng có thể hiểu được. Khoảng thời gian học dịch, tôi đã học thêm được khá nhiều từ mới hay ho, nhưng không dùng nên giờ quên hết sạch.

Một điều thú vị, là ngày xưa tôi nói tiếng Anh kiểu Anh Mỹ, vẫn là viet-lish nhưng theo cách phát âm nhả chữ là theo của người Mỹ, một phần vì tôi xem phim Mỹ khá nhiều, phần vì tôi thấy nó dễ, hợp với giọng tôi. Tuy vậy, tôi vẫn mang một niềm mơ ước là nói được tiếng Anh Anh, nếu tôi có thì tôi sẽ không bao giờ ngậm mồm – tôi từng thề vậy. Tôi đã tập rất nhiều lần và thất bại, chỉ có thể nói tầm 2-3 phút, sau đó sẽ bị lạc qua giọng cũ ngay. Tôi đành từ bỏ và không ngờ một ngày tôi có thể phát âm ra thứ posh english khá tự nhiên mà không cần điều khiển bởi não nhiều.

Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến điều đó:

  1. Vì tôi adua học đòi mấy đồng nghiệp trong công ty. Coan Alice du học ở Anh về nên cũng nói giọng Anh, Megan sống ở Anh 7 năm nên nó mở mồm ra là y chang The Queen vậy, xong cái làm tôi muốn ráng thêm lần nữa =)))
  2. Cùng thời điểm đó, tôi bắt đầu học tiếng Trung, mỗi lần tôi phát âm Alice lại bảo tôi: thả lỏng ra, nói thật nhẹ nhàng như mây như gió vầy đó, vầy mới đọc đúng được. Thế là tôi gắng tập theo, sau đó khả năng phát âm thấy ổn hơn hẳn, có phần thánh thót như chim. Trước đó tôi đem cách phát âm như người Mỹ vào để đọc tiếng Trung, âm phát ra từ cuối cuống họng, gằn và khá nặng. Sau đó tôi điều chỉnh lại cho âm phát ra từ đầu cuống họng, không gằn nữa, thì âm tự nhiên thành giống chim hót =)))
  3. Việc chuyển từ cuối đến đầu thanh quản ảnh hưởng luôn tới cách tôi nói tiếng Anh, giúp tôi chuyển hẳn accent qua anh anh mà không cần quá cố gắng, ước mơ nói như nữ hoàng cũng không còn bao xa nữa =)))
Ai rảnh có thể nghe audio nè nha , dạo này tôi nói vậy đó =)))

Tôi vẫn cố gắng duy trì cách nói này đều đặn, tới giờ thì tôi không bị ảnh hưởng nhiều bởi người nói đối diện nữa, cho dù họ nói accent nào, trừ duy nhất một việc: nếu tôi không tập nói tiếng Trung thường xuyên. Có khoảng thời gian tôi bận tối mặt mũi, không học thêm được tí chữ nghĩa nào, mở mồm ra nói là khác hẳn ngay. Lưu ý là, phát âm của tôi không hề hoàn hảo, chỉ đem ra làm một ví dụ thực tiễn để minh chứng cho việc học ngôn ngữ này ảnh hưởng tới ngôn ngữ kia.

Mọi chuyện xảy ra như một điều kì diệu, mà chỉ có ngôn ngữ mới có thể tác động qua lại lẫn nhau vậy.

Quay lại về câu chuyện cuộc đời, học tiếng Trung đúng là thay đổi cuộc đời tôi, cho dù tôi vẫn đang bập bẹ ở trình độ chưa tới hsk3, vẫn chây lì, không chịu học hành tử tế thì nó đã cho tôi rất nhiều thứ mà lâu nay tôi không hề hay biết. Trước đây, nếu muốn tìm hiểu thông tin về Trung Quốc, tôi hay dịch bằng các nguồn tiếng Anh và đọc từ đó, cùng lắm là dùng google translate bài tiếng Trung ra để đọc. Tôi thấy thông tin bị khá hạn chế và một chiều đối với người đọc yêu cầu góc nhìn đa chiều như tôi. Bây giờ tôi có thể tự tìm kiếm bằng cách sử dụng mạng xã hội, các kênh thông tin, ứng dụng tạo ra cho người biết tiếng Trung. Có một điểm lợi là gần đây các ứng dụng Trung Quốc mở rộng khá nhiều cho người dùng quốc tế, không bị hạn chế bởi số điện thoại, quốc gia như ngày xưa nữa.

Tôi từ một đứa chấp niệm us-uk, bây giờ chỉ biết đu cbiz, hóng mọi thể loại biến liên quan tới bển, xem mọi loại shows và nguyện stan anh Khải cả đời. Để tôi nói thành thạo tiếng Trung thì chắc còn dài, nhưng nhờ học nó mà tôi biết được con đường phía trước nên đi theo hướng nào, tôi của 3 năm, 5 năm, 10 năm sẽ ở đâu.

Suy cho cùng, ngôn ngữ là thứ được sinh ra để con người ta kết nối và thấu hiểu nhau hơn, nó không chỉ phản ánh văn hóa, lịch sử và nhiều khía cạnh khác của đời sống, mà còn là công cụ để chúng ta khám phá thế giới. Thế giới của tôi ngày càng mở rộng, còn tôi càng ngày càng nhỏ bé, cần phải khiêm tốn hơn nhiều.

Ngôn ngữ là một thứ rất diệu kì!

Người tạo ảnh hưởng

Tôi vừa kết thúc một cuộc nói chuyện dài với senior mentor, lâu rồi chúng tôi mới lại trao đổi về nhiều chủ đề như thế, bây giờ đã hơn 11 giờ đêm, đáng lẽ tôi nên đi ngủ để giữ gìn nhan sắc nhưng vì quá hào hứng nên tôi lại lọ mọ lên đây gõ vài dòng. Để cho hợp mood, tôi phải bật nguyên album Tiểu Vương của em trai cute Mao Bất Dịch, gần đây tôi hay nghe nhạc của em để thư giãn vì hát gì như vẽ tranh, nghe như tiếng thiên nhiên vậy (đây là lời cái Nhiên nói, tôi chỉ quoted lại và bưng đi khắp nơi vì không tìm được cách diễn tả nào hợp lý hơn về nhạc của Mao, nghe mandopop thay đổi quan điểm của tôi rất nhiều về âm nhạc, tôi thề, hôm nào tôi sẽ viết một bài thật dài về chủ đề này).

Trao quyền cho người trẻ là cụm từ tôi được nghe rất nhiều từ hồi còn sinh viên. Tôi cũng đọc và tìm hiểu nhiều về khái niệm này, nó vô cùng quan trọng trong xã hội bây giờ nói chung và càng quan trọng trong công việc nói riêng khi phần lớn lực lượng lao động là millenials và GenZ. Trong cuộc đời tôi có 2 lần cảm thấy mình được trao quyền cao nhất:

  • Lần thứ nhất là khi tôi xin mẹ đi học thêm Lý năm lớp 11, tôi vốn không học giỏi Lý, nhưng lại thích thi khối A, nên tôi nghĩ cần cải thiện chút ít, mẹ tôi bảo: ừ thì cứ đi, lớn rồi tự quyết định học cái gì cho đúng. Mặc dù câu nói đó của mẹ tôi cũng khá bâng quơ, nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến việc tôi học Lý, khiến tôi từ một đứa không biết gì học nó tốt hơn, lớp 12 cũng đi thi HSG Lý, nhớ không nhầm thì được giải khuyến khích lol.
  • Lần thứ 2 là gần đây, khi senior mentor trao đổi với tôi về công việc kí hiệu là N, nói ra kỳ vọng và định hướng, sau đó cho tôi toàn quyền quyết định sẽ làm nó như thế nào. Cách senior mentor diễn giải rất thuyết phục, kiểu vô cùng mị dân (lol).

Senior Mentor và mẹ tôi là hai con người hoàn toàn khác nhau, hai sự việc trên cũng vậy, nhưng chúng có điểm chung là cho tôi thêm niềm tin vào bản thân bằng sự tin tưởng của họ. Quay lại về chủ đề trao quyền cho người trẻ, theo tôi đơn giản là cho người trẻ cơ hội được làm và cống hiến nhiều hơn, có định hướng nhưng không ràng buộc theo kiểu máy móc, đặt niềm tin vào họ thật nhiều. Từ việc được trao quyền, ownership của tôi cũng cao hơn, tôi làm việc gì đó không phải vì người này, người nọ, người kia, mà vì mục đích của bản thân mình.

Lớn lên, tôi luôn trăn trở về việc tạo ảnh hưởng, và tôi nghĩ nó nên bắt nguồn từ trao quyền, hai khái niệm này có liên hệ mật thiết với nhau. Từ việc được trao quyền, con người sẽ có động lực để tạo ảnh hưởng. Có một khoảng thời gian, khi còn làm ở tạp chí F, tôi đọc khá nhiều về leadership và management, ngoài báo còn đọc cả tự truyện của những tỉ phú mà tôi thần tượng. Tôi bị ảnh hưởng bởi cách tư duy, quan niệm về leadership của họ khá nhiều, tôi follow và tôn sùng những người có thiên hướng cực đoan như Elon Musk, Steve Jobs, Trump, nữ thì style Girl Boss. Khi đó tôi còn quá trẻ để tự định hình style của mình và nhìn nhận vấn đề một chiều, thiếu chính kiến.

Có một khoảng thời gian, tôi lại không thích làm leader, không muốn sau này mở công ty hay làm business gì cả, chỉ muốn làm việc như một writer, freelancer, translator độc lập. Tôi nghĩ rằng tôi tốt nhất vẫn nên làm việc độc lập như mấy người làm trong ngành sáng tạo, chẳng phải họ luôn vậy đó sao. Ai rồi cũng phải lớn lên, tôi rồi cũng phải bớt bốc đồng, gặp người mới, học thứ mới, mở lòng với thế giới, mở rộng thế giới quan đem đến cho tôi định nghĩa mới về leadership và tôi tin là lần này tôi đúng. Tôi có 2 mentor, một người là mentor, một người là senior mentor, đều là những người rất giỏi và tôi quý mến. Họ đều có sự nghiệp riêng và phong cách hoàn toàn khác nhau, nhưng có một điểm chung là: biết trao quyền cho người trẻ, đó là lí do vì sao tôi lớn được ngần này, tôi làm được những thứ mà tôi chưa từng nghĩ mình sẽ làm được.

Tôi lại ước mơ, lớn hơn bao giờ hết, nhưng không phô trương như cách tôi làm hồi trẻ. Bây giờ, khi mục đích cuộc đời đã rõ ràng hơn, thì tôi vỡ ra leader thì cũng là người tạo ảnh hưởng mà thôi. Nếu bạn làm leader một team, thì bạn phải có ảnh hưởng tích cực lên team members của mình, nếu bạn là leader của một quốc gia, thì bạn phải mang lại ảnh hưởng tích cực cho đất nước bạn, nếu bạn là leader của cuộc đời bạn, thì bạn phải có ảnh hưởng tích cực với chính mình trong suốt cả cuộc đời. Tôi bây giờ, không còn quan trọng về tittle trong công việc, quan trọng là công việc của tôi có tạo ảnh hưởng tích cực tới cộng đồng và tới nhiều người hay không, có đang giải quyết được vấn đề hay không và có đang làm thị trường này, ngành hàng này, đất nước này moving forward hay không.

Tôi thực sự muốn trở thành người có ảnh hưởng đúng nghĩa, không cần gì chỉ cần những người được ảnh hưởng bởi tôi có khả năng ảnh hưởng tích cực tới người khác. Bắt đầu từ những thứ bình thường nhất, cho những điều bình thường nhất. Bắt đầu từ những người xung quanh, mở rộng ra các vòng tròn xã hội khác. Tôi cảm thấy mình bắt đầu có sức ảnh hưởng khi lời nói của tôi được lắng nghe, có trọng lượng, được người khác xem như lời khuyên quý giá. Ngược lại, tôi cũng nhận từ họ rất nhiều vì đây là một mối quan hệ hai chiều. Tôi muốn dùng tử tế và tích cực để đối đãi lại với cuộc đời này, đó là thứ mà tôi chưa làm được vì quanh năm suốt tháng vẫn đang miệt mài tạo nghiệp, nhưng tôi sẽ cố gắng cho tới gìa =)))

Lý do tôi lập và công khai blog này, cũng để hi vọng một ngày nào đó những trăn trở, nỗi niềm của tôi có thể chia sẻ với một bộ phận nhỏ bạn trẻ nào đó giống tôi, đang trải qua những khủng hoảng mà tôi đã từng, đang loay hoay đi tìm cho mình một con đường để tiến về phía trước hay đang trong quá trình đi tìm chính bản thân mình, có tôi ở đây cùng bạn. Lớn lên là một hành trình tuyệt vời, tôi rất vui vì được đồng hành cùng với nhau.

Sau nhiều nền tảng khác nhau, tôi chọn wordpress vì dễ sử dụng, cộng đồng đọc/viết khá lành, không xô bồ. Tôi cũng không dùng bất cứ biện pháp quảng cáo, tối ưu, đẩy bài, mua từ khóa gì cả, vì tôi không có thời gian và vì tự nhiên luôn tốt đẹp cả nghĩa bóng và nghĩa đen. Hi vọng, một ngày nó sẽ có sức ảnh hưởng như tôi mong muốn.

Me-time

Me time – thời gian cho bản thân là điều mà lúc trẻ tôi cho rằng không cần thiết hoặc sẽ lãng phí nó vào những hoạt động vô bổ khác. Mãi sau này khi đi làm, công việc mệt mỏi, áp lực, cần tự cân bằng mọi thứ thì tôi mới biết nó quan trọng như thế nào.

Từ khi biết thấu hiểu chính mình hơn, tôi dần dần tạo thói quen me-time bất kể khi nào tôi có thời gian. Với tôi, Chủ nhật luôn là ngày metime – đặc biệt sau 3 giờ chiều.

Me-time nên là một thói quen. Trước đây, khi chưa có khái niệm này, tôi đơn giản nghĩ là thời gian để ngủ, đi chơi, đi ăn, làm gì đó ngoài học hành và làm việc ra, tôi không hề nghĩ rằng mấy hoạt động đó cũng nghiệp và hao tốn năng lượng không kém đi làm. Tôi có đọc nhiều sách self-help và tự truyện của mấy người nổi tiếng, hầu hết họ ai cũng nói về well-being, rewind, retreat các kiểu, nhưng tư duy của tôi lúc đó chưa đủ để hiểu hàm ý của họ là gì, chỉ coi đó là những phương pháp cứng nhắc chứ không phải điều cần có trong cuộc sống.

Cách đây khoảng 1 năm, tôi vẫn thích đi ra ngoài vào Chủ Nhật, hẹn bạn bè từ chiều tới tối cũng không sao, vì ở Sài Gòn luôn có nhiều thứ mới, cuối tuần nào cũng là một hành trình thú vị. Hệ quả là tối CN nào cũng về rất muộn, chỉ kịp tắm táp sơ sài rồi lên giường xem phim rồi đi ngủ, sáng thứ 2 tỉnh dậy rất mệt mỏi và không có động lực đi làm. Đã rất nhiều buổi sáng tôi mở mắt ra, lăn qua lăn lại tự hỏi nên xin off hay không. Tình trạng này tiếp diễn cũng khá lâu khiến tôi thực sự mệt mỏi và thấy bản thân bị chây ì, không hề có tiến triển gì hết, tuần nào tuần nấy lặp lại y chang. Tôi có ngồi kiểm điểm và rút ra một kết luận là: tôi thiếu thời gian ngồi nghĩ và nhìn lại một tuần vừa qua, xa hơn là một tháng qua, xem tôi đã làm được những gì, bỏ lỡ gì, tôi cần chuẩn bị cho tuần tới như thế nào. Đây là một trong những phương pháp quan trọng mà hầu hết cuốn sách hay bài báo nào có tựa đề “làm thế nào để có một thứ 2 hiệu quả” đều đề cập tới. Tôi đã đọc và dịch cả một nùi, tiếc là chưa hiểu và áp dụng nó đúng cách.

Thế nên, tôi bắt đầu tự đề ra giới hạn cho bản thân, nếu không phải việc gấp, không phải bất đắc dĩ, không phải gia đình tôi, thì tôi ít hẹn ai sau 3h chiều Chủ Nhật. Khoảng thời gian đó tôi cũng chẳng làm gì ghê gớm, hôm thì đi siêu thị về nấu chút đồ, hôm thì mang sách ra cà phê ngồi đọc, hôm đi gym nghe hết cả một playlist của Avicii, hôm lại ở nhà mở list nhạc jazz, pha trà, viết linh tinh và nhiều hôm thì chỉ NGỦ lol. Tôi duy trì nó cũng được khá lâu và thấy rằng tâm trạng của mình trong tuần tới tốt hơn hẳn, mặc dù vẫn đấu tranh tâm lý khá nhiều, vẫn có những đêm thức xem phim tới 3-4h sáng hay la cà mua sắm mòn cả thẻ tín dụng. Nhưng điều cuối cùng tôi tự nói với mình trước khi đi ngủ luôn là: “tuần qua vất vả rồi, ngày mai cố gắng hơn nữa nhé”.

Lười nhác cũng là me-time. Tôi là một con lười, lười nhác thực sự theo đúng nghĩa đen. Cái này là do di truyền và cũng là phương châm sống của tôi. Bất kể lúc nào trong ngày có thể lười được, tôi sẽ lười. Theo định nghĩa của tôi, lười là theo mặt vật lý chứ không phải trong tư duy (nếu mà lười trong tư duy thì hết thuốc chữa nha), mà đơn giản chỉ là trạng thái nghỉ ngơi, không làm gì. Cả tuần tôi đã làm việc chăm chỉ, thì sáng cuối tuần tôi hoàn toàn có thể nằm trên giường nghe nhạc, xem phim, hay đơn giản là chỉ nằm vậy, nhắm mắt, không nghĩ ngợi, không dậy vì lười đánh răng, lười rửa mặt, lười phơi quần áo, nhịn luôn vì lười ăn sáng chẳng hạn. Tất cả mọi thứ đều trong giới hạn cho phép, như một cách cưng chiều bản thân, không quá đặt nặng áp lực lên mình vào một ngày cả thiên hạ gọi là NGÀY NGHỈ.

Một mình cũng là me-time. Lớn lên, tôi dần quen với việc làm mọi thứ một mình, nhưng mãi đến sau này, tôi mới enjoy nó một cách trọn vẹn. Trong cuộc sống bận rộn, mỗi ngày đi làm như một ngày đi đánh trận, sáng đi tươi tỉnh tối về không còn tỉnh táo nữa để mà tươi, nên một số thời điểm trong ngày cũng có thể tận dụng làm me-time rất tốt.

Tôi hay ăn trưa một mình và xem netflix trong lúc ăn, không phải vì tôi không muốn tương tác với đồng nghiệp, chỉ là tôi muốn ngồi một mình như vậy mà không có ai làm phiền. Trong lúc xem netflix tôi có thể thư giãn một chút, hít sâu, thở đều, lấy lại tâm trạng một chút để F5 cho một buổi chiều nhiều giông tố chẳng hạn. Tôi hay đi xem phim 1 mình, vì có những bộ phim, những tác phẩm điện ảnh cần được cảm nhận về chiều sâu, tôi ích kỷ muốn lưu giữ nó cho chính mình, không muốn chia sẻ, không cần phải nói chuyện, chia sẻ bỏng nước, bàn luận sau bộ phim với bất kỳ ai, cho dù là hay-dở, tốt-xấu, thì đó cũng là điều tôi tự mình biện luận theo góc nhìn của riêng tôi. Tôi cũng hay mua sắm một mình, ít khi đi với bạn và càng ít hỏi ý kiến người khác, tôi muốn tự tôi đánh giá và quyết định một cách nhanh nhất, cái gì tôi mua, tôi mặc, tôi cảm thấy thoải mái là được rồi. Khi lựa chọn các bộ quần áo, thử chúng, tôi cũng hay để ý tới dạo này cơ thể làm sao, béo lên hay gầy đi, trông ổn hơn hay tệ hơn trước nhiều không, như một cách nhắc nhở bản thân về chế độ dinh dưỡng. Tôi RẤT HAY đi cà phê một mình, đây là điều một mình mà tôi thích nhất vì dài và không tốn nhiều năng lượng, có thể kết hợp nhiều việc cùng một lúc. Phần lớn thời gian ngồi cà phê tôi dành để nghĩ và viết, giúp tôi review và keep track mọi thứ tốt hơn.

Một mình không phải là cô đơn, một mình không phải chỉ là ở-nhà-một-mình, một mình là đặt bản thân trong một hệ quy chiếu nhiều chiều nào đó, độc lập, nhìn nhận và quan sát mọi thứ theo những góc cạnh khác nhau, giúp chính mình tìm hiểu những “điều kỳ diệu của cuộc sống”. Cần xem đây là một loại hình tận hưởng

Ngủ cũng là me-time nốt. Ý này thì khỏi giải thích vì không có gì để diễn giải hết trơn.

Skincare cũng là me-time. Vì lúc này tôi đang chăm sóc vẻ đẹp cho chính tôi. Cho dù chỉ tốn 10-15 phút hằng ngày để skincare, nhưng để đạt được hiệu quả nhất, hãy tạm quên đi mệt mỏi một ngày dài hay bực dọc của email vừa mới nhận được 15 phút trước, apply nhè nhẹ từng bước để tinh chất thấm vào da dễ dàng nhất, chịu khó chờ bước này ngấm rồi hãy apply bước tiếp theo, trong khi chờ có thể nghe nhạc, xem phim, massage nhẹ nhàng thái dương, đảm bảo ngay sau đó có một giấc ngủ ngon nhất trên đời.

Tóm lại, me-time là một khái niệm nên có trong cuộc sống, nên được mở rộng về mặt ý nghĩa và tình huống áp dụng, nếu biết linh hoạt, bất cứ phút giây nào bạn sống đều có thể là me-time, của bạn, cho bạn, trọn vẹn.

How do you measure your life?

Hôm nay tôi đọc môt bài báo trên Kenh14, dạng emag nội dung khá ổn, trình bày chỉn chu. Có thể nói đây là một trong những bài tôi thấy được, có chiều sâu mà các bạn khai thác, nói về nỗi hoang mang trong từng giai đoạn của cuộc đời, nhưng tập trung vào tuổi 30. Tôi thường nghe các bà mẹ than thở con mình khủng hoảng từ tuổi lên một, lên hai; bản thân tôi và bạn đồng trang lứa thường đùa nhau từ năm 18 tuổi năm nào cũng khủng hoảng ít nhất một lần, mỗi một giai đoạn của tuổi trẻ lại một nỗi lo toan khác nhau nhưng thường trực, rồi dần dần quen với khái niệm này, xem nó như là một phần của cuộc sống.

How do you measure your life là cuốn sách mà mỗi lần lạc lối tôi lại đem ra đọc, không muốn cho ai, tặng ai. Tôi không đọc hết cuốn mà chỉ xem đi xem lại những đoạn dành cho bản thân, những lời khuyên mà tôi tâm đắc nhất.

“Because if the decisions you make about where you invest your blood, sweat, and tears are not consistent with the person you aspire to be, you’ll never become that person.”

Clayton M. Christensen, How Will You Measure Your Life?

Năm 18 tuổi tôi ước sao vào được đại học, ra bằng được Hà Nội để cho bằng bạn bè. Rồi nghĩ sẽ có những năm tháng sinh viên trong mơ, chăm chỉ học hành, hoạt động và nhiều điều thú vị khác.

Năm 22 tuổi, không hiểu ăn phải cái gì tôi nghĩ rằng mình nên làm việc gì đó đơn giản, không tốn nhiều não, như admin chẳng hạn. Rồi sẽ yêu anh nào đó có công ăn việc làm ổn định, gia đình tử tế, đợi 25 tuổi rồi cưới, hạnh phúc vui vẻ suốt đời. May mà giấc mộng đài trang này không trở thành hiện thực khi tôi may mắn gặp một người anh, người mentor, người thầy đã thay đổi hoàn toàn tư duy và cuộc đời tôi về sau. Khiến tôi từ một đứa chán chường, nhạt nhẽo hằng ngày đọc Techcrunch, yêu công nghệ đến điên dại và rảnh là ngồi xem phỏng vấn của Elon Musk.

Năm 25 tuổi, tôi mong được làm marketing, làm sáng tạo đến hết đời. Cũng có vài mục tiêu nhỏ, có nỗ lực để thực hiện nó và nghĩ rằng đó là thời điểm tôi lớn nhanh nhất cuộc đời. Sai lầm lớn nhất của giai đoạn này đó là mong muốn quá nhiều trong một thời điểm, khiến những thứ bé nhỏ mãi mãi chỉ là nhỏ bé mà thôi.

“In fact, how you allocate your own resources can make your life turn out to be exactly as you hope or very different from what you intend.”
― Clayton M. Christensen, How Will You Measure Your Life?

Giờ tôi 27 tuổi, tự do, vui vẻ, hằng ngày đi làm, tối về skincare, cuối tuần đi cafe cùng bạn, rảnh thì đọc sách, học thêm tiếng Trung, chán thì nghe nhạc, xem netflix, đọc vài cuốn sách, xung quanh bạn thân bạn xã hội bạn đồng nghiệp cho tới mentor ai cũng đều đáng yêu, gia đình có bố mẹ giỏi giang không cần phải lo lắng. Nghe có vẻ thật nhẹ nhàng nhưng thực tình ngày nào tôi cũng lo sốt vó lên được, vì cuối cùng ổn định là hai từ mà tôi sợ nhất, tôi mất 6 năm để biết rằng nó còn đáng sợ hơn cả gặp ma hay cái chết. Hiện tại, tôi chỉ có một ước mơ là bản thân đừng bao giờ ngừng mơ ước, tôi chết đi cũng được nhưng não vẫn hoạt động thì tốt quá .

Trong cuốn sách có đoạn tác giả định nghĩa mình là người như thế nào, bác nói nó có thể thay đổi theo giờ gian, tùy từng giai đoạn của cuộc đời. Tôi có gạch ra ba gạch đầu dòng giống như bác để hiểu rõ hơn mình muốn là ai, trở thành ai, ngắn gọn lại là: một người sáng tạo. Tôi đưa ra quyết định này dựa trên giá trị cốt lõi của dòng sản phẩm mà tôi đang làm: Reno Series, tôi thích tìm hiểu thật sâu các tầng ý nghĩa của sản phẩm, lợi ích của nó mang lại cho người dung, tư duy ẩn đằng sau và ứng dụng nó vào bản thân tôi. Hiện tại, tôi định nghĩa mình là con người sáng tạo, trong bất cứ phương diện nào của cuộc sống, bất cứ suy nghĩ, dự định, công việc tôi làm đều lấy sáng tạo ra làm giá trị cao nhất và làm tấm gương phản chiếu chính bản thân tôi. Đối với tôi, sáng tạo là tạo ra cái mới và cải thiện cái cũ theo cách mới hơn, để sự vật, sự việc có thể phát triển, theo cấp số nào thì tùy bạn quyết định. Nhưng theo góc nhìn của tôi, thì đó là quy luật của cuộc sống, phát triển hay thụt lùi, cải thiện để tốt hơn hay là giậm chân tại chỗ, thậm chí là tệ hơn, bị bỏ lại phía sau.

“the only way to do great work is to love what you do.”
― Clayton M. Christensen, How Will You Measure Your Life?

2019 là năm không rõ là năm gì nhưng hầu hết các quyết định mà tôi đưa ra trong năm đều đúng đắn, là năm tôi nghĩ mình lớn lên rất nhiều, học được rất nhiều, thấu hiểu bản thân hơn rất nhiều và dám làm những thứ lâu nay tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ làm được: tôi đang học tiếng Trung, giảm được kha khá mỡ, điêu khắc lông mày (mặc dù lông mày đã dày và đẹp rồi), đi tẩy thâm môi (đây chắc là quyết định sáng suốt nhất năm), lập một nick insta công khai (khi bản thân là đứa lowkey), viết blog nhiều hơn, dám mặc váy hở lưng, chuyển qua dùng cốc nguyệt san, gym và eat clean là phong cách sống chứ không phải cách giảm cân.

Tôi cũng cố gắng nhìn sự việc theo nhiều góc độ khác nhau, có trước có sau, có pros có cons, có nguyên nhân có giải pháp. Tuy vậy, tôi vẫn cảm thấy tôi bị thiếu kiến thức, nên đánh giá của tôi thường không có chiều sâu. Thế nên, tôi đang cố gắng học hỏi thêm, tham khảo ý kiến nhiều người về những vấn đề mà tôi quan tâm để có cái nhìn toàn diện nhất, hơn hết,là tôi có thể học được thêm từ họ. Tránh nhìn nhận chủ quan, dẫn đến sai lầm chủ quan tai hại.

Tôi biết mình còn cần nhiều điều cần cải thiện, để tốt hơn thôi chứ tôi không mong hoàn hảo. Điều này cũng khiến tôi khiêm tốn hơn mỗi ngày. Bạn biết đấy, những bài học lớn mà tôi học được trong năm nay chủ yếu từ bản thân tôi, sai lầm, tư duy lệch lạc, suy nghĩ chưa chín chắn bla bla bla.

Image result for things you don't knoư meme

Tôi hay thích im lặng và quan sát, tôi thấy câu có những người chết từ 25 tuổi, chỉ kéo dài tuổi thọ đến 75 là đúng đắn. Tôi thừa nhận rằng sống thế nào là lựa chọn của từng người và tôi không có quyền đánh giá nhưng mỗi chúng ta ai cũng chỉ có một cuộc đời. Thế nên tôi chọn cách sống hết mình, cho bản thân mình. Tôi đến thế giới này một mình và sau này chết đi cũng sẽ một mình. Một khi tôi đã biết nghĩ cho mình, thì sẽ biết trân quý gia đình, những người xung quanh hơn, mọi điều tôi làm đều sẽ mang bản sắc của tôi hơn, sẽ có ảnh hưởng rộng hơn. Tôi rất thích những người nổi tiếng kiểu như Jared Leto và gần đây là Jackson Wang vì họ không “label” trên mình bất cứ thứ gì ngoài label của bản thân họ, bất kể họ mặc gì, từ một chiếc áo mua bừa ở tiệm tạp hóa, màu mè sặc sỡ hay đóng bộ xịn sò trong bộ suits cầu kỳ của Gucci, Fendi thì họ vẫn y chang, toát lên thần thái rất họ. Tôi cá rằng đằng sau đó là cả một sự tự tin to lớn.

Tôi thấy mình may mắn, vì cho đến thời điểm hiện tại tôi đã có thể tự hoạch định cuộc đời. Tôi vốn thích gì làm nấy từ bé, lên đại học, cho tới giờ tôi ít hỏi ý kiến người khác về các quyết định quan trọng. Nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy mình tự chủ về những việc mình làm, ít bị động, ít bị tác động bởi bên ngoài như vậy. Tôi đang sống đúng nghĩa là tôi nhất, biết tôi là ai, mục đích của tôi là gì, đôi khi hơi lạc lối nhưng tự do, tự tin, không hối tiếc.

Image result for how will you measure your life

Tò mò một chút

Cách đây cỡ khoảng mấy tháng, trong một cuộc họp công ty, tôi được nghe về sự tò mò và lời khuyên nên giữ sự tò mò, bởi theo Bác (là nhân vật tôi rất kính trọng) nó là thứ sẽ giúp chúng ta không ngừng học hỏi và tìm tòi những cái mới.

Nếu cách đây 2 năm, tôi không tự tin nói rằng mình làm trong ngành sáng tạo (cụ thể là marketing), nhưng giờ thì tôi hoàn toàn tin rằng tôi đã, đang và làm những điều sáng tạo. Theo tôi, tò mò là yếu tố quan trọng và không thể thiếu nếu bạn chọn nó là sự nghiệp cuộc đời. Có nhiều định nghĩa về sáng tạo và ngành nghề nào cũng có thể sáng tạo hết nhưng tôi chỉ xin đề cập tới sáng tạo trong truyền thông, quảng cáo.

Một người bạn từng nói với tôi: “Điều đau đớn nhất của một marketer là phải quên đi những cái cũ“. Tức là, bạn tạo ra cái A, cho dù nó rất tốt, rất thành công, nhưng bạn phải quên nó đi để tiếp tục tạo ra những cái mới là BCDEF….tới XYZ và rồi lại 123. Đồng ý rằng A sẽ trở thành thành tích, sẽ trở thành dấu ấn, trở thành kinh nghiệm, là nền tảng tạo nên những thứ tốt hơn, nhưng nó không phải tương lai. Ký ức giống như một kho tàng, rất quý giá, nhưng chỉ nên cất giữ, không nên phơi bày. Bạn hiểu ý tôi không?

Tôi từng đọc một bài báo về sự sáng tạo trên quartz có tựa đề “Làm thế nào để trở thành người tò mò hơn”. Bài báo viết, khi còn trẻ con, chúng ta được người lớn hỏi: “Lớn lên con muốn trở thành ai?”, thường thì câu trả lời sẽ là nhà bác học, nhà thiên văn học, vũ trụ học, bác sĩ, giáo viên, họa sĩ bla bla bla và càng lớn thì sự mơ mộng trong câu trả lời càng bớt mộng mơ hơn. Tôi tin rằng mỗi con người sinh ra được ban tặng một khả năng phát triển như nhau, nhưng phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà chúng ta không thể lựa chọn, ví dụ cha mẹ, giáo dục, môi trường sống nên thiên tài hay chàng ngốc chỉ khác nhau một gang tấc, mọi người hay gọi là số phận. Còn tò mò thì sao? Chúng ta sinh ra đã có trí tò mò bẩm sinh. Tò mò là thứ chẳng cần ai dạy dỗ cả. Nó là điều dĩ nhiên trong não bộ, là kĩ năng, một siêu năng lực mà chúng ta phải cố gắng gìn giữ (nếu không muốn bị thụt lùi).

Tò mò khiến chúng ta khao khát điều gì đó. Khao khát khiến chúng ta muốn tìm hiểu. Tìm hiểu nó khiến chúng ta thấu hiểu. Thấu hiểu dẫn chúng ta tới vạn vật. Cuộc sống cũng vận hành theo cách tương tự nếu bạn muốn mình luôn hướng về phía trước.

Người biết tò mò, sẽ luôn tìm đúng cách để tò mò, sẽ luôn hỏi những câu hỏi mà người nghe muốn trả lời, biết tìm những thông tin thỏa mãn nhu cầu của mình. Tôi có đọc trong bài phỏng vấn chú Đoàn Vĩnh Bình – cha đẻ của OPPO chúng tôi, chú nói về Warrent Buffet là người rất sâu sắc, chỉ cần vài câu hỏi là ông đã đi đến bản chất của vấn đề. Trong quá trình đi làm, tôi luôn rất thích những người biết đặt câu hỏi (cho dù tôi hỏi dở tệ) vì nó chứng tỏ rằng họ rất tò mò, rất hiểu vấn đề và muốn đào sâu nó theo hướng rất đúng đắn. Tôi vẫn đang trong quá trình học để cải thiện khả năng hỏi của mình và gặp cả tá trường hợp dở khóc dở cười vì mình hỏi dốt quá.

Quay trở về vấn đề sáng tạo, tại sao tôi lại gắn nó vào đây. Vì tò mò là nguyên cớ của sáng tạo. Vì bạn tò mò, nên bạn sáng tạo (chứ không phải ngược lại). Tôi luôn quý và ngưỡng mộ những bạn trẻ sáng tạo không ngừng, họ đổi mới bản thân hằng ngày, họ luôn hiểu biết và thú vị, mỗi lần gặp lại họ tôi lại thấy một phiên bản mới tràn đầy năng lượng và chúng tôi lại có thể tám về vô vàn chủ đề mới khác nhau. Nhưng tôi biết, đằng sau sự tự tin đó là cả một quá trình đánh đổi và cam kết với bản thân, cái này cũng tùy người nhưng nó không phải lựa chọn dễ dàng. May sao, tôi sống ở Sài Gòn. Tôi luôn rất cảm phục những thương hiệu/agencies tạo ra những quảng cáo khiến thiên hạ phải trầm trồ, tôi biết đằng sau đó là bao vòng pitching, vạn lần revise và một ngàn tỉ cuộc debate không hồi kết để get shit done. Tôi cảm phục họ hơn vì họ sẵn sàng quên tất cả những thành quả đó như một điều dĩ nhiên nhất, vì họ biết mình cần tạo ra những thứ tốt hơn, cho tương lai (ngành quảng cáo).

Bây giờ thì tôi đã hiểu, tại sao những người thành công thực sự, không nghỉ hưu hoặc tiếp tục làm việc gì đó sau khi handle lại công việc cho người kế nhiệm. Bây giờ tôi cũng hiểu, vì sao người ta càng giàu, càng mong muốn giàu hơn và không muốn dừng lại. Vì họ luôn tò mò về vũ trụ này, bất kể mục đích của họ là gì.

HÃY LUÔN GIỮ SỰ TÒ MÒ. NHÉ?

Steve Jobs chưa ai từng biết đến: Phần 1 – Phát minh ra chính mình

Đây là bài báo rất dài, đọc và dịch cũng khá mệt nhưng mình rất thích, không chỉ vì nội dung mà còn cách hành văn và sử dụng chữ. Mình sẽ chia ra làm 4 phần để dịch và đăng dần. Xem bản gốc trên tạp chí Rolling Stones tại đây.

Làm thế nào, một đứa trẻ tự ti, ngông cuồng với phong cách hippie lại tái tạo bản thân, trở thành một người có tầm nhìn nhất lĩnh vực công nghệ và thay đổi thế giới.

Lần đầu tiên tôi gặp Steve Jobs, tôi nghĩ ông là một kẻ thất bại. Đó là năm 1980 và tôi chỉ là một đứa nhãi ranh mới chân ướt chân ráo tới Thung Lũng Silicon, không biết tí gì về máy tính. Tôi xin được một công việc ở công ty máy tính nhỏ ngay cạnh nhà tên là Apple bởi vì mẹ tôi làm ở đó. Nó được đặt tại một nơi giống như phòng khám răng bỏ hoang trên đại lộ Bandley ở Cupertino, chỉ cách trụ sở chính hiện tại của Apple một hoặc hai dãy nhà. Khi đó Jobs 25 tuổi, những gì tôi nhớ về ông là cách ông nổi điên khắp văn phòng, la hét om sòm, cách ông mặc chiếc quần jeans rách thấy gớm và cách mọi người vẻ như rất sợ sệt dè chừng ông. Tôi biết phong cách của ổng: không được giáo dục tốt, luôn bóng gió, một gã nghĩ nhiều cho bản thân. Ở thời điểm đó, tôi không hề biết máy tính sẽ trở nên có giá trị và không hề có ý niệm gì về việc người đàn ông này có thể trở thành vĩ nhân có tầm nhìn nhất ở thời đại của chúng ta. Với tôi, ông ta giống như nhiều gã trai hippie khác và tôi kỳ thực không thích ổng chút nào. Sau gần một năm làm việc tại Apple, tôi nghỉ để chuyển sang làm công việc khiến tôi hào hứng, như là trộn bài ở Lake Tahoe (casino).

Chỉ mất vài năm để tôi hiểu ra rằng mình đã từ bỏ những gì. Jobs không chỉ biến Apple trở thành công ty có giá trị nhất thế giới với định giá ước tính 342 tỉ đô la Mỹ, ông còn định nghĩa lại cả những quy luật kinh doanh, kết hợp 60 điều của chủ nghĩa duy tâm với tư duy tham lam của chủ nghĩa tư bản. Ở thời điểm mà phần mềm là mô hình kiểu mẫu, ông xây phần cứng. Ở thời điểm mà mọi người chú trọng vào vĩ mô, ông lại tập trung vào vi mô. Ông không phải người làm đầu tiên, nhưng ông là người làm tốt nhất. Hơn bất cứ ai trên hành tinh, ông chịu trách nhiệm cho việc hợp nhất giữa yếu tố con người và kỹ thuật số, mang đến cho chúng ta khả năng mã hóa những ham muốn sâu xa nhất và những tâm tư gần gũi nhất chỉ với một ngón tay. “Ông ấy là Bob Dylan của khoa học máy tính”, Bono nói, ông là người biết Jobs từ rất lâu. “Ông ấy là Elvis của chủ nghĩa biện chứng phần cứng-phần mềm”.

Image result for steve jobs and chrisann brennan

Nhưng lạy Chúa, ông ta cũng là một tên khốn!

Tôi đã trò chuyện với hàng trăm người, những ai biết Jobs và làm việc thân cận với ông nhiều năm trời, luôn bị tấn công bởi tính cách cộc cằn, sự tàn bạo không bao giờ hối hận của ổng. Ông la hét, ông khóc lóc, ông giậm chân thình thịch. Ông đối xử với nhân viên rất thô lỗ như một lẽ thường tình, đẩy họ đến đường cùng và gạt họ sang một bên; rất ít người muốn làm việc với ông lần thứ hai. Khi ông có con gái ở tuổi 23 cùng cô bạn gái lâu năm Chrisann Brennan, ông ta không chỉ từ chối quyền làm cha, mà còn công khai xúc phạm Brennan, ông phát ngôn trên tờ Time vào năm 1983 rằng “28% công dân nam của nước Mỹ có thể là cha của đứa bé”. Phần tử tế trong con người ông chỉ xuất hiện nhiều năm sau đó, sau khi ông bị đuổi khỏi Apple, bị đánh đập, bị hạ gục bởi cuộc sống. Ông lớn lên trong cảnh nghèo khó, một đứa con nuôi đã bị cha mẹ ruồng bỏ, luôn bị trêu ghẹo và chối bỏ, ông luôn cảm thấy mặc cảm trong suốt cuộc đời, nhưng chắc chắn nó sẽ không kéo dài thêm nữa.

“Steve luôn có tư tưởng của James Dean – Live fast, die young”, Steve Capps nói, ông là một trong số những lập trình viên chính của chiếc máy Apple đầu tiên – Macintosh. Mỗi khi họ làm việc trễ cả đêm để thiết kế và xây dựng thiết bị sẽ cách mạng hóa máy tính cá nhân trong tương lai, Jobs nói rất nhiều về cái chết. “Có một chút hoang mang” – Capps nhớ lại. Ông ấy nói: “Anh không muốn sống tới 50 tuổi” – Breannan nhớ lại điều tương tự mà Jobs nói khi ông mới chỉ 17. “Steve luôn tin rằng anh ấy sẽ chết sớm” – Breannan nói. “Tôi nghĩ rằng đó là một phần khiến anh ấy luôn “khẩn cấp như vậy”. Anh ấy chưa bao giờ hy vọng sẽ sống qua tuổi 45”.

Cái chết gần như là phát minh tuyệt vời nhất của tạo hóa.

Năm 2005, không lâu sau khi ông được chuẩn đoán mắc bệnh ung thư, thứ bệnh có thể giết chết ông bất cứ lúc nào, Jobs đã có bài phát biểu đi vào huyền thoại ở Đại học Standford, ông đã ca ngợi cái chết “gần như là phát minh tuyệt vời nhất của tạo hóa”“xóa bỏ cái cũ cho những điều mới mẻ”. Có lẽ đây không phải điều bất ngờ khi Jobs – hình mẫu của nhà phát minh hiện đại nhất, có thể bàn về cái chết một cách nhẹ nhàng như vậy, như thể chính cuộc sống là một ý tưởng bị tấn công dồn dập bởi một nhân sách lớn hơn, một phiên bản mạnh mẽ hơn của ông ở trên bầu trời rộng lớn. Nhưng nếu cái chết là điều tuyệt vời nhất của tạo hóa, thì phát minh tuyệt vời nhất của Jobs lại không phải là iPod, iPhone hay iPad, mà chính là ông. Trước khi ông có thể thay đổi cục diện của thế giới như cách ông tìm thấy nó, ông đã phải thiết kế và lắp ráp một Steve Jobs sẽ trở thành thần tượng của nhân loại. “Steve là một người nông cạn, tự kiêu, tự luyến nhưng cũng  người trở nên tân tiến một cách đầy cảm xúc như cách mà ông đã từng” – John Perry Barlwow, một nhà tiên phong trong lĩnh vực kỹ thuật số và người viết lời cho Grateful Dead, người quen Jobs rất nhiều năm đã nói: “Anh ấy cũng tự phát minh chính bản thân mình”.

Image result for steve jobs at stanford
Jobs phát biểu tại lễ tốt nghiệp của đại học Standford.

“Anh ấy cũng tự phát minh chính bản thân mình”.

Hết phần 1.

 

Elon Musk: Tesla, SpaceX Và Sứ Mệnh Tìm Kiếm Một Tương Lai Ngoài Sức Tưởng Tượng

Elon Musk là hình mẫu người chồng tương lai của tôi, là người mà tôi và Thảo Chi thầm yêu, thầm ngưỡng mộ, có thể dành hàng giờ để lên quora đọc thảo luận về anh, research cả ngàn bài báo về đời sống cá nhân và thậm chí tải ảnh đẹp vẽ quotes rồi đặt làm hình nền điện thoại.

Tôi đã đọc rất nhiều về Musk, nhưng chủ yếu là qua báo với những lời tán dương hoặc chê bai này nọ chứ chưa bao giờ đọc cái gì quá chi tiết (tới từng giai đoạn trong đời) về anh. Tôi yêu Musk như chính niềm hân hoan của mình, yêu sự cực đoan và tân tiến, yêu tầm nhìn và khối óc, yêu sự điên cuồng và nông nổi,  yêu từ The Game Changer Of The Year đến bố của 5 đứa con hoàn hảo,  yêu cả các thói xấu, scandals, lời lẽ tầm thường mà báo giới hay đem ra bàn tán. Chỉ biết rằng mỗi lần nghĩ tới Musk tôi thường có thêm cảm hứng và động lực để làm việc và cống hiến.

Lí do tôi mua cuốn sách này là nhờ một lần nói chuyện cùng anh Hưng về sự liền mạch trong công việc, tôi cảm thấy công việc của tôi bị đứt đoạn vì những cuối tuần, những kì nghỉ, những suy nghĩ cho bản thân, nên tôi nghĩ mình cần một chút năng lượng cực đoan. Lúc đó đang ngồi chờ xem Logan suất chiếu 21:20, tôi liền chạy xuống nhà sách Phương Nam mua luôn cuốn này, chỉ vì tôi cần cực đoan thêm gấp 100 lần.

68923_14_09_16_bia-sach
Bìa sách

Cuốn sách kể về cuộc đời Musk, chi tiết tới từng giai đoạn, biến chuyển trong cuộc đời anh. Do được viết bởi một nhà báo nên góc nhìn khá khách quan và học thuật. Tôi chưa đọc bản tiếng Anh, nhưng bản tiếng Việt có một số đoạn hơi khó hiểu, dịch ẩu khiến tôi hơi thất vọng. Tác giả đã dành khá nhiều thời gian để tìm hiểu về cuộc đời Musk, phỏng vấn những người liên quan tới cuộc sống của anh và mô tả cực kì chi tiết. Nhưng chung quy lại, cuốn sách vẫn dài và thừa đối với người đi tìm cảm hứng như tôi. Ví dụ nhưng đoạn dài lê thê kể về các mâu thuẫn, xích mích, người này người nọ, tới vài trăm vài chục cái tên mà tôi không thể nhớ nổi là ai. Tôi biết điều đó là cần, và đủ để có luận chứng, luận cứ cho một cuốn sách đáng tin cậy, nhưng với tôi, nó vẫn rất chán chường.

Cuộc sống cá nhân của Musk cũng có nhiều sóng gió, nó chứng tỏ anh sinh ra không phải để dành cho một ai đó cụ thể, mà là của cả nhân loại (chẳng hạn), anh muốn sống một cuộc đời có ý nghĩa và để lại di sản (như cách mà Tr. thường nói). Những người phụ nữ trong cuộc đời anh, buộc phải chấp nhận Musk không thuộc về mình 100% (như điều mà những người phụ nữ khác muốn ở chồng mình). Anh rất quan tâm tới vấn đề tình cảm, nhưng đó không phải là tất cả, ai đó muốn đi một quãng đường dài với anh, cần phải trở thành một phần của những điều mà anh đang bận tâm tới, hoặc phải tự xây dựng đế chế của riêng mình và cả hai cùng nắm tay nhau thống trị nhân loại (đại khái thế) – điều mà cả Justine hay Talulah chưa chấp nhận đánh đổi.

Điều tôi thích nhất trong cuốn sách là những đoạn Musk giải quyết vấn đề của các công ty, cách anh thúc đẩy tinh thần, tạo ra cảm hứng, tạo ra ham muốn, tạo ra khát khao cho nhân viên của mình. Đằng sau đó là rất nhiều hi sinh, lo lắng, trăn trở, đổi thay và những cú liều chí mạng, tôi có thể nói rằng chắc Musk là người liều nhất thế giới này lol. Musk có khá nhiều tât xấu, nhưng tôi nghĩ rằng ai cũng có tật xấu, đối với một thiên tài thì điều đó hoàn toàn có thể chấp nhận. Tôi rất ấn tượng với cách Musk xoay xở tiền bạc, lật ngược tình thế, và hoàn toàn bất ngờ với cách sử dụng người của anh. Musk còn khiến tôi tin tưởng hơn vào việc người giỏi sẽ thống trị phần trên của thế giới, không có cái gì gọi là bình thường trở nên phi thường vì nếu thiếu đi kiến thức nền tảng, tư duy và tầm nhìn, bạn sẽ chẳng làm nên trò trống gì sất.

Tôi đã từng ước mơ được làm việc với một người sếp như Musk, nhưng giờ thì không. Anh Hưng đã từng hỏi tôi, tôi muốn trở thành ai? Ai là thần tượng của tôi? Tôi từng trả lời là một nữ lãnh đạo nổi tiếng, thế rồi, giờ đây tôi không muốn trở thành ai cả. Tôi đã dừng mơ ước được như ai đó hay trở thành một ai đó và thay bằng việc bắt đầu hành động để trở thành phiên bản hoàn hảo, tốt nhất, cực đoan nhất của mình. Tôi đã dừng việc đọc sách của các nữ lãnh đạo tài năng, vì tôi có cảm giác họ vẫn hơi mềm mỏng và có một chút “tính gái” trong cách quản lý, tôi cần thứ strong hơn nhiều, như Musk chẳng hạn.

Sắp tới tôi sẽ đọc về Peter Thiel, xem vị tỉ phú đầu tư này có gì hay ho.

P/s: các bạn có thể tìm mua sách ở Tiki, Vinabook hay bất kì nhà sách nào ở Sài Gòn và Hà Nội.