#InterestingChina – Part 1

Từ bé, lớn lên ở miền Bắc trung bộ, được nghe nhiều về sự xấu xa và nham hiểm của người Trung Quốc, tôi cũng có nhiều phần không ưa dân tộc này. Nhưng lớn lên, chứng kiến nhiều công ty Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam như vũ bão, nhất là thương mại điện tử, hiện đang làm cho một công ty Trung Quốc trong lĩnh vực bán lẻ công nghệ, có sếp dễ thương, đồng nghiệp, bạn bè là người Trung Quốc mới thấy rằng mọi thứ đều phải tìm hiểu hai chiều. Tạm gác lại thành kiến một bên, càng tìm hiểu lại càng thấy đất nước này có nhiều điều đáng học hỏi và ngưỡng mộ.

I. Điều thú vị thứ nhất

Trong một cuộc hội thoại ngẫu nhiên với cô đồng nghiệp ở văn phòng Thâm Quyến, tôi được nghe kể về ele.me – dịch vụ giao đồ ăn lớn nhất đất nước này, mới đây được mua lại bởi Alibaba. Tìm thông tin về Trung Quốc bằng tiếng Anh rất khó, bài phân tích sâu sắc lại càng khó, tôi search mãi nhưng chỉ được một vài thông tin rất cơ bản về ele.me, may sao click vào một đường link của Forbes China và từ đó mò được cả một tá thứ hay ho.

Mark Zhang (Zhang Xuhao) – Founder của ele.me, 32 tuổi, Forbes 30 Under 30 của Forbes China năm 2013. Ele.me nôm na là “đói lắm hả?” – được sáng lập bởi Mark và Jack Kang vào năm 2008, khi cả hai đang theo học tại đại học Shanghai Jiao Tong để giải quyết vấn đề của chính anh: “đồ ăn đêm khi chơi game”.

Theo Wikipedia, cuối năm 2016, Ele đã phủ sóng hơn 2000 thành phố ở Trung Quốc với hơn 1 triệu 3 trăm cửa hàng, 15 nghìn nhân viên và 9 triệu đơn đặt hàng mỗi ngày. Hơn nữa, có tới hơn 3 triệu người đã sử dụng Fengniao (Chim Ruồi) dịch vụ giao vận con của Ele. Với sứ mệnh “Giao mọi thứ trong vòng 30 phút”, Ele đã áp dụng công nghệ tiên tiến tạo ra một nền tảng phong cách sống hàng đầu thế giới, tạo cho khách hàng những trải nghiệm lần đầu tiên/tiện ích nhất tại nhà. Nền tảng này không chỉ thu hút hơn 700 triệu người gia nhập vào “cuộc sống tiện ích 30 phút” mà còn cung cấp giải pháp hoạt động tích hợp để thúc đẩy ngành công nghiệp ăn uống và bán lẻ. 

Đoạn trên tôi copy và dịch trên wiki, nghe có vẻ hơi to lớn và khó hiểu nên tôi đã tìm vào website của Fengniao để tìm kĩ hơn, và biết được Fengniao là một nền tảng phân phối mở, được dành để giải quyết vấn đề “giao hàng 3km cuối” của các cửa hàng địa phương. Nó cũng giúp rất nhiều nền tảng trực tuyến hướng tới khách hàng nhận ra vòng lặp thương mại khăng khít của O2O (online to offline). Thế nên, Fengniao cung cấp API cho các merchants thứ 3, cho phép họ gọi các nền tảng mở từ API và gửi thông tin giao hàng về cho Fengniao.  – Có vẻ hơi khó hiểu, vẫn chưa hiểu là gì. 

Theo Forbes Việt Nam, Alibaba thông báo chính thức sở hữu toàn bộ cổ phần của Ele.me từ ngày 02.04.2018. Dù không tiết lộ giá trị của thương vụ mua Ele.me, nhưng Alibaba cho biết ứng dụng Ele.me được định giá 9,5 tỉ đô la Mỹ. Ông Daniel Zhang, CEO của tập đoàn Alibaba cho biết, Ele.me đang dẫn đầu thị trường giao đồ ăn kênh thương mại điện tử và các dịch vụ khác tại địa phương. Về lâu dài, Ele.me sẽ tận dụng được những lợi thế và nền tảng có sẵn từ Alibaba và tạo đà để phát triển New Retail, ông Zhang chia sẻ.

II. Nó thú vị như thế nào?

Anh thợ đánh cá Jin Kunwu không bao giờ tưởng tượng những ngày trở về đất liền của mình lại tươi đẹp như thế. Năm nay anh 38 tuổi, luôn đam mê theo đuổi những cơn gió, đón đầu ngọn sóng trong khí hậu nóng ẩm mưa quanh năm tại Hàng Châu. Vào những lúc như này, khi những người giao hàng khác phàn nàn không ngừng nghỉ, Jin len lỏi vào những con phố, mang theo hộp chứa đồ ăn trên chiếc scooter, gương mặt anh đang che giấu một cảm giác rất tự hào. Anh ấy không ngại thời tiết xấu và không bao giờ cảm thấy mệt mỏi khi chạy khắp nơi trên chiếc xe scooter của mình.

Hai điểm này đã khiến Jin trở nên nổi bật trong số hơn 10,000 nhân viên giao đồ ăn của Feng Niao Delivery. Một người trung bình có thể giao khoảng 40 đơn hàng một ngày, nhưng anh ta có thể giao tới 70-80 đơn và dĩ nhiên là thu nhập tăng tỉ lệ thuận với số lượng đơn hàng. Vào tháng Tám, Jin Kunwu kiếm được 14.000 nhân dân tệ (2035 đô la), trong tháng 9 anh kiếm được 17.000 đô la (2471 đô la).

Chí ít, tính đến nay, Jin rất hài lòng với quyết định chuyển công việc từ đánh bắt cá ở những vùng biển xa qua giao đồ ăn. Bạn càng làm việc chăm chỉ thì tiền bạn kiếm được sẽ càng nhiều hơn, thu nhập của anh bây giờ cao gấp đôi so với trước đây. “Tôi phải cảm ơn Jack Ma vì đã tạo ra tất cả các cơ hội việc làm này” – Jin chia sẻ. Anh nhấn mạnh rằng, người trả lương vào tài khoản ngân hàng hằng tháng cho anh là Jack Ma, mặc dù Feng Niao là một công ty con của Ele.me và chỉ là một trong số nhiều thương vụ đầu tư của Jack Ma.

Chuyển từ đánh bắt cá sang làm cho một nền tảng giao đồ ăn trực tuyến là quyết định đúng đắn của Jin. Làn sóng internet đã thay thế sản xuất, tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và theo xu hướng đó có một dòng lao động ổn định từ khắp khu vực miền Trung, miền Tây đến các thành phố loại một và loại hai. Những người nông dân đang rời khỏi nơi họ làm việc, chợ phiên, dây chuyền lắp ráp để lái scooter hoặc ô-tô, trở thành tài xế cho các dịch vụ như Didi, cung cấp thực phẩm, cung cấp dịch vụ vệ sinh, trở thành nhân viên tín dụng cho các công ty dịch vụ tài chính trực tuyến và hơn thế nữa. Họ đang bắt đầu cuộc sống mới với những thách thức và cơ hội mới. Cơn sốt này bùng nổ như một quả bom chứ không còn là điều hiển nhiên như trước.

Jin bỏ học vào năm lớp 6, làm ngư dân được 15 năm trời. Anh gặp rất nhiều cơn bão khi đánh bắt xa bờ ở vùng biển gần Đài Loan và Hàn Quốc, nên đối với anh thời tiết mưa bão ở Hàng Châu rất nhẹ nhàng. Tháng 2 năm 2016, lần đầu tiên anh bắt đầu công việc giao hàng, anh không thành thạo đường xá trong khu vực của mình, anh mất cả ngày để giao 7-8 đơn hàng, trong khi những người khác giao được 20-30. Jin đã ở trên biển qúa lâu, anh không quen dùng ứng dụng bản đồ, vì vậy anh đã mua một tờ giấy và nghiên cứu nó rất chăm chú sau giờ làm việc.

Khi đi giao hàng, anh vòng đi vòng lại khắp các con phố cho đến khi biết hết mọi con hẻm. Sau hai tháng, anh đã nâng con số đơn hàng lên 50-60 đơn mỗi ngày và giờ là 70-80 đơn. Nhìn chung, đối với Jin việc giao hàng trên một chiếc xe tay ga dễ dàng hơn nhiều so với đánh cá trên biển. Trên chiếc thuyền của mình, Jin đã đứng ròng rã 2 ngày một đêm với 20kg cá xếp chồng cho tới khi bàn chân anh sưng phồng. Nhưng việc giao hàng cũng gặp nhiều rắc rối. Anh không ngại gió và mưa, anh có rất ít thời gian để nghỉ ngơi, thậm chí không đủ cho những bữa ăn bình thường. Jin nghĩ rằng công việc của mình nhiều ý nghĩa hơn là giao hàng. “Họ (chỉ những nhân viên văn phòng của Feng Niao) có thể lên kế hoạch cho một tuyến đường rất tốt và nghỉ ngơi ăn bữa trưa, nhưng chúng tôi bận rộn nhất là lúc người khác đang ăn” – Jin nói.

Mùa hè là mùa cao điểm, mọi người luôn đặt hàng muộn vào ban đêm và Jin phải giao hàng tới 1 hoặc 2 giờ sáng trước khi thức dậy vào 7-8 giờ cho ngày làm việc kế tiếp. Đôi khi anh giao 7-8 đơn hàng mỗi giờ mà không gặp bất cứ sự cố nào, vào giờ cao điểm, anh có thể giao tới hơn 10 đơn. “Tôi không thể giao trễ, điều đó ảnh hưởng tới khách hàng và ảnh hưởng tới cả chúng tôi nữa” – Jin chia sẻ. Đôi khi, anh giao trễ vì chiếc scooter hỏng giữa đường, anh luôn thấy xấu hổ vì điều đó – “Tôi cảm thấy rất tội lỗi khi giao trễ, con người tôi là vậy đó”.

Trong nửa năm, Jin đã thay đổi hoàn toàn, từ một ngư dân khờ khạo thành một người giao hàng xuất sắc. Cái giá anh phải trả là 32kg – anh nói và cười gượng gạo.

 

Đây là câu chuyện có thật, được đăng tải trên trang qq.com của Trung Quốc, dịch lại bằng tiếng Anh và giờ mình dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt. 

III. Nó còn gì thú vị nữa không?

Loại hình dịch vụ như Ele.me và câu chuyện như của Jin kể trên đều không hề mới lạ đối với tôi, vì xung quanh tôi vẫn hiện hữu những thứ như vậy. Hằng ngày tôi vẫn lên các nền tảng gọi đồ ăn và trăn trở trưa nay ăn gì, vẫn có hàng ngàn câu chuyện thú vị xoay quanh các chú tài xế/giao đồ ăn mà mọi người chia sẻ trên các mạng xã hội.

Tuy nhiên, có hai điểm khiến tôi ngồi đây hoàn thiện bài viết rất dài và không có điểm nhấn này. Điểm thứ nhất là sự chăm chỉ và ý chí của anh Jin. Tôi vẫn thường đọc đâu đó trên facebook và gặp rất nhiều tài xế/shipper dễ thương, không bao giờ chê bai công ty, không bao giờ chê cuốc ngắn, không bao giờ chê cuốc trả thẻ hay đơn hàng lẻ, luôn niềm nở phục vụ, nhưng ví dụ của anh Jin thật thực tiễn và sống động, khiến tôi ấn tượng đặc biệt. Triết lí của anh rất hay và đơn giản, tận tâm và luôn làm tốt nhất công việc của mình chỉ cần có một công cụ đủ hữu ích trong tay, điều mà nhiều người trong đó có cả tôi cần phải học hỏi để trở nên tốt đẹp hơn trong cuộc sống.

Điểm thứ hai là số lượng đơn hàng phát sinh trong một ngày. Tôi biết Trung Quốc là đất nước vô cùng lớn, dân đông, nhu cầu nhiều, nhưng việc giao 7-8 đơn hàng trong một giờ, 70-80 đơn hàng trong một ngày là điều mà tôi không bao giờ tưởng tượng được. Trong một vài cuộc nói chuyện với CEO của một nền tảng giao đồ ăn, tôi được biết trung bình một ngày một shipper ở Sài Gòn có thể giao cỡ 20-30 đơn tùy theo đơn hàng và năng suất, nhưng so với số lượng đơn mà anh Jin giao một ngày thì quả thực nhu cầu của người Trung Quốc nhiều tới cỡ nào? Tất nhiên là sẽ có nhiều phép tính để cho ra kết quả hợp lý đó, nhưng anh Ji sút hẳn 32kg quả là điều bình thường tới mức phi thường!

Tôi đọc đâu đó vu vơ, Ele.me hiện giờ vẫn đang trong cuộc chiến giành thị phần với Meitoan, vẫn lỗ rất nhiều tiền vì khuyến mãi và đang tìm kiếm thêm nhiều nhà đầu tư mới. Nó cũng giống những gì đang diễn ra ở Sài Gòn, Hà Nội, giữa các công ty công nghệ về nền tảng. Tôi không biết sau này ai thắng, ai thua, các ứng dụng trên còn biến đổi cỡ nào để phục vụ cuộc sống của người dùng, nhưng tôi tin rằng công ty nào càng có nhiều nhân viên như anh Jin thì khả năng bền vững của họ sẽ càng cao hơn, bởi suy cho đến cùng, họ mới chính là giá trị cốt lõi, khiến dịch vụ giao hàng trở nên nhiều hơn thế nữa.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.